تغييرات مؤلفه‏ هاي مؤثر در بارش‏ هاي اوج ايران

بارش متغيرترين عنصر اقليمي است كه تغييرات آن پيامدهاي زيست‏محيطي دارد. هدف از اين پژوهش بررسي تغيير مؤلفه‏هاي ايجاد بارش ايران در سطح ميان‏تروپوسفري است. نخست داده‏هاي بارش 53 ايستگاه‏ همديدي (1984– 2013) از سازمان هواشناسي دريافت شد. براي ناحيه‏بندي از نظر دوره تداوم بارشي از تحليل خوشه‏اي استفاده شد. براساس معيار روز بارشي، ايران به سه ناحيه طبقه‏بندي شد. به‏منظور مقايسه تغييرات مؤلفه‏هاي ايجاد روزهاي اوج بارش در دو بازه پانزده‏ساله، داده‏هاي ارتفاع ژئوپتانسيل، باد مداري و نصف‏النهاري، امگا، تاوايي نسبي، و رطوبت ويژه از مركز اروپايي پيش‏بيني ميان‏مدت جو دريافت شد. نتايج نشان داد اگرچه ميانگين ارتفاع هسته مركزي كم‏ارتفاع مؤثر بر بارش اوج در بازه دوم مطالعاتي از شمال به جنوب ايران كاسته و بر عمق ناوه‏ها افزوده شده است، قسمت جلوي ناوه اغلب در شرق ايران قرار گرفته و تأثيرگذاري آن‏ها بر بارش اوج نسبت به بازه اول كمتر شده است. موقعيت هسته مركزي پُرارتفاع عربستان، نسبت به محل قرارگيري آن در بازه اول، شرقي‏تر شده و فرارفت رطوبت كمتري داشته است. همچنين، شيب ارتفاع (اختلاف ارتفاع هسته مركزي با كنتور بيروني) از شمال به جنوب كشور افزايش داشته است؛ اين امر نشان مي‏دهد بر شدت بارش‏ها افزوده شده است.