تاثير زمينه‌هاي اقتصاد دريايي خليج‌فارس در پيدايش قيام زنگيان(249 تا 255هجري)

The Impact of the Persian Gulf Maritime Economy on the Occurrence of the Zangian Resurrection (249 to 255 AH)

در اين مقاله ارتباط تحولات اقتصاد دريايي خليج‌فارس در شكل‌گيري قيام زنگيان بر مبناي دو محور درنظر گرفته شده است؛ يكي تاثير آن بر پيدايش زمينه‌هاي قيام و دوم نقش فعالين اين حوزه در برپايي قيام مي‌باشد. در محور نخست، با توجه به رونق اقتصاد دريايي خليج‌فارس، به روابط دائمي ميان كرانه‌ها و پسكرانه‌ها اشاره شده كه نواحي ساحلي و داخلي را بيش از پيش وابسته و در ارتباط با يكديگر قرار داده بود، به اندازه‌اي كه هرگونه تحول مثبت و يا منفي آثار مشابهي نيز بر ديگري داشت. ميان بصره(كرانه) و بغداد(پسكرانه) نيز چنين روابطي پديد آمده بود. بحرانها و ناآرامي‌هاي متداوم سياسي و نظاميِ بغداد و سامرا در نيمه نخست قرن سوم، آثار سوئي بر حيات تجاري بصره داشته و باعث ركود آنجا شده بود. در اين شرايط واكنش فعالين بازرگاني بصره و خليج‌فارس جهت بهبود و احياء رونق تجاريِ پيشين، در قيام زنگيان متجلي گرديد. در محور دوم؛ در سير تاريخي قيام، قرائني وجود دارد كه نقش تجار و انگيزه‌هاي بازرگاني قيام را نشان مي‌دهد در اين مقاله به برخي از اين موارد تا زمان اعلان رسمي قيام(255) اشاره شده است.