اصطلاح‌شناسي الوهيت هواي نفس در آيات 43 فرقان و 23 جاثيه

قرآن كريم سه نقش «مسوّل»، «مطاع و متبوع» و «الوهيت» را براي نفس بر مي‌شمرد كه خطرناك‌ترين آنها، نقش سوم در آيات 43 سوره فرقان و 23 سوره جاثيه است و از آن به شرك الوهي تعبير مي‌شود. اين الوهيت در كلام مفسران به دو صورت «انتخاب معبود يا دين به خواست نفس» با تصرف در «هوا» و «تبعيت از نفس» با تصرف در «اله» تبيين شده است. در مقالۀ حاضر با روش تحليلي‌انتقادي، نخست نقاط قوت و ضعف ديدگاه مفسران در اين خصوص بيان مي‌شود، سپس ديدگاه معيار را ناظر به آيه 31 سوره توبه ارائه مي‌كند. اين ديدگاه بدون تصرف در معناي «اله» و «هوي»، هر دو را به معناي اصلي خويش به كار مي‌برد؛ بدون آنكه آنها را بر تشبيه و استعاره حمل كند يا عبارتي را در تقدير گيرد.