بازپژوهشي اعتبار ابرا به شرط عوض در مذاهب فقهي

گاه داين با شرايطي از دين خود صرف‌نظر مي‌كند. اين امر به لحاظ ساخت عمل حقوقي شايد آن را مشروط يا معلق كند. هر دو فرض بر مبناي نظريۀ ايقاع بودن و عقد بودن ابرا جاي بحث و بررسي دارد. برمبناي نظريه‌اي كه ابرا را عقد مي‌داند، ابراي مشروط با مشكل خاصي روبه‌رو نيست اگرچه انشاي آن به‌گونه‌اي كه معلق بر حصول شرط باشد، با ديدگاه اكثريت فقيهان كه تنجيز را از شرايط انشاي عمل حقوقي مي‌دانند، تعارض پيدا مي‌كند. بر مبناي نظريه‌اي كه ابرا را ايقاع مي‌داند، وجود شرط عوض در ابرا با چند ايراد روبه‌روست. برخي از اين ايرادها ناظر به ساختار و طبيعت ايقاعي ابرا بوده و برخي از آنها با مقتضاي ابرا و اثر اصلي آن مرتبط و برخي هم بر طبيعت شرط و مبناي الزام‌آوري آن مبتني است. در اين مقاله، با استفاده از مطالعات فقه مقارن و به روش تحليلي به نقد و بررسي ديدگاه‌هاي فقهي در مذاهب مختلف اسلامي در اين زمينه و ارزيابي ادلۀ آنها مي‌پردازيم تا از رهگذر اين بازپژوهشي به نتايج روشن‌تر و مستدل‌تري در خصوص ديدگاه فقهي ناظر به اين مسئله نائل شويم.