تعيين سهم سازندهاي زمين‌شناسي در توليد رسوب معلق با استفاده از روش منشايابي رسوب (حوزه آبخيز زيارت استان گلستان)

روش منشايابي رسوب به‌عنوان روشي موفق و مؤثر براي تعيين سهم منابع رسوب در توليد رسوب در طول دو دهه ي اخير به اثبات رسيده است. حوزه آبخيز زيارت در استان گلستان، يكي از منابع تأمين آب شهر گرگان است. واحدهاي اصلي زمين‌شناسي اين حوضه شامل شيست گرگان، رسوبات آبرفتي دوره كواترنر، سازند شمشك و خوش ييلاق است كه مي‌توانند نقش مهمي در فرسايش و توليد رسوب داشته باشند. براي منشايابي رسوب، 14 نمونه از رسوب معلق رواناب خروجي حوضه (رسوب توليدي) و 43 نمونه از واحدهاي زمين‌شناسي  (منبع رسوب) از عمق 50 سانتي‌متري جمع‌آوري و عناصر ژئوشيمايي و سزيوم ۱۳۷ به عنوان ردياب در نمونه‌ها اندازه‌گيري شد. با استفاده از آزمون كروسكال واليس و تحليل تشخيص تركيب بهينه ردياب‌ها مشخص شد. بر اين اساس، ردياب هاي كربن آلي، سزيوم137 و مس بالاترين توان جداسازي منابع رسوب را داشتند. نتيجه ي مدل چندمتغيره ي تركيبي منشايابي رسوب نشان داد، سازند شمشك، نهشته هاي آبرفتي رودخانه ، خوش ييلاق و شيست گرگان به ترتيب 42.2 ، 31.9 ،23.7 و 1.6 درصد در توليد رسوب سهم دارند.