ارزيابي آسيب‌پذيري سكونتگاه‌هاي روستايي در مقابل مخاطرات محيطي (مورد‌مطالعه: شهرستان‌هاي بيرجند و خوسف)

رفتار مخاطرات طبيعي در طي زمان منجر به تخريب بنيان‌هاي طبيعي و انسان‌ساخت نقاط روستايي مي‌گردد. تحليل فضايي مخاطرات و ارتباط آن با محيط انسان‌ساخت مي‌تواند درك فضايي ما را نسبت به روابط فضايي تبيين كند.  شهرستان‌هاي بيرجند و خوسف يكي از مناطق ناپايدار جمعيتي طي دو دهه اخير بوده‌اند. مخاطرات محيطي مانند خشكسالي، بحران آب و ريزگردها پيشران ناپايداري اين روستاها شده و  باعث تخليه جمعيت روستايي در اين منطقه گشته‌اند. اين پژوهش با رويكردي كاربردي به ارزيابي مخاطرات محيطي محدوده موردمطالعه پرداخته و نقش آن‌ها را در ناپايداري روستاهاي منطقه بررسي نموده است. براي انجام اين پژوهش نخست به ايجاد پايگاه داده‌اي مهم‌ترين مخاطرات محيطي (خشكسالي، زلزله، يخبندان، گردوغبار، شوري و سختي آب) در محيط جي.آي.اس صورت گرفت و با استفاده از روش‌هاي وزن دهي فازي نقشه نهايي مخاطرات محدوده تهيه و نقاط داغ و سرد آن شناسايي و الگوهاي خطر آشكار شد. سپس پايگاه جمعيتي 540 روستاي منطقه براي شش دوره سرشماري (1395-1355) با استفاده از نظرسنجي درباره شدت، فراواني مخاطرات و ميزان تاب‌آوري روستايي با تهيه پرسشنامه تخصصي ويژگي‌هاي مخاطرات محيطي منطقه واكاوي گرديد. نتايج نشان مي‌دهد كه 250 روستا داراي رشد جمعيتي صفر و منفي مي‌باشند. مناطق جنوبي و شمالي منطقه داراي شدت آسيب‌پذيري بالايي هستند. همچنين 47 درصد از منطقه در پهنه خطرپذيري شديد قرار دارند كه مشتمل بر67 سكونتگاه است در اين پهنه واقع گرديده‌اند.