بررسي ضرورت علي موجود در اراده انسان در فلسفه( با توجه به آراي ابن‌سينا) و علوم اعصاب ( با نگاه به آزمايش بنيامين ليبت) و پيامدهاي‌هاي اخلاقي آن

اراده انسان از نظر ابن‌سينا مسبوق به تصور است. ‌اين تصور به همراه تصديق ضمني شوق را مي‌آفريند و اراده به تبع شوق، محرك اعضاست. تصورات، حالات و تمايلات غالب نفس انسان كه در موارد متعددي آگاهانه نبوده‌اند اراده را به مرحله وجوب مي‌رساند. مطالعه در خصوص اراده در علوم ديگري چون عصب شناسي و در پرتو مطالعات مغزي نيز، به نوعي دترمينيسم يا جبرگرايي هدايت شده است. اگرچه فرضيه توهم اراده آزاد يه صورت  دترمينيسم سخت كه به دنبال آزمايش بنيامين ليبت نيز صورت گرفت مورد انتقادات زيادي واقع شده است اما ‌اين نگرش به‌طور معتدل و نه افراطي در كنار تأملات فلسفي در ‌اين خصوص، وجود دترمينيسم معتدل يا به عبارت منطبق با فلسفه اسلامي، وجود ضرورت‌هاي علي خارجي در تحقق اراده را دربر دارد. پيامدها و نتايج  اخلاقي معتنابه ‌اين مسئله تبيين نوعي اختلاف منظر فاعلي به فعل اخلاقي، نقش اخلاق و ملكات در تحقق اراده‌هاي مرتبط با افعال، نقش عوامل زيستي يا فيزيولوژيكي در اراده،  عدم برداشت‌هاي واحد و تأثيرپذيري يكسان از ضرورت‌هاي اخلاقي و ضرورت توجه به نسبيت در اتصاف فاعل به خيّر و شرور از جمله اين پيامدها هستند.