الگوي تربيت اخلاق اسلامي از منظر امام سجاد(ع) بر مبناي تحليل محتواي مضموني دعاي مكارم الاخلاق

از جمله مهم‌ترين متون حديثي به جاي ‌مانده از ائمۀ اطهار:، ادعيۀ ايشان است كه بيشتر رويكرد آموزشي دارند و رويكرد آن‌ها برآورده كردن مهم‌ترين نيازهاي انساني است. در اين ميان، دعاي مكارم الاخلاق منقول از امام سجاد7 مي‌تواند اهميّت بسياري در تدوين نظام اخلاقي و تربيتي جامعۀ اسلامي داشته باشد. در اين پژوهش تلاش شده با استفاده از روش تحليل محتوايي، به استخراج مضامين و مقوله‌هاي اخلاقي مندرج در لايه‌هاي نهفتۀ دعاي مكارم الاخلاق پرداخته و الگوي فرايندي تربيت اخلاق اسلامي بر مبناي اين دعا كشف و تبيين شود. مهم‌ترين وجه مميّز مقالۀ حاضر از ديگر شروح متعدد نگاشته‌شده بر اين دعا، اين است كه اين جستار تلاش كرده گام‌ها و مراحل الگوي تربيت اخلاقي را به ‌صورت دقيق و متوالي ذكر كند. بر پايۀ الگوي يادشده، هدايت به مسير حق و تمسك به اطاعت الهي، بر رشد و تكامل اخلاقي مقدم شده است. پيمودن گام‌هاي اصلاح اخلاقي با تأكيد بر نيكي به ديگران و نرم‌خويي، در زمرۀ الزامات تربيت اخلاقي انسان است؛ و در مقابل، ظلم و دشمني، مهم‌ترين مانع تكامل تربيت و اصلاح اخلاقي بشر است.