بازسازي معنايي كيفيت زندگي زنان سرپرست خانوار در كردستان: يك مطالعۀ كيفي

زنان سرپرست خانوار ازجمله گروه‏هاي اجتماعي آسيب‏پذير در جامعه‌اند و زندگي اجتماعي آنان به‌دليل نبودن يا ضعف سرپرستي مرد با چالش‏هايي روبه‌روست. هدف اين پژوهش مطالعۀ كيفي كيفيت زندگي اين قشر از زنان از نگاه خودشان در شهر مرزي بانه در كردستان است؛ شهري كه در يك و نيم دهۀ گذشته به‌دليل تحولات اقتصادي، تغييرات اجتماعي زيادي را تجربه كرده و وجود شماري از اين زنان، معلول همين تحولات است. روش اين پژوهش كيفي است. با 23 نفر از زنان سرپرست خانوار در اين شهر مصاحبۀ عميق انجام شد. حجم نمونه‏ براساس معيار اشباع نظري تعيين شد. از روش تحليل محتواي كيفي براي تحليل داده‏هاي مصاحبه‏اي استفاده شد. تحليل‏ها درنهايت‌ سبب ظهور چهار مقولۀ اصلي زير شد: فرسودگي تدريجي، طرد و حاشيه‏نشيني، بازتعريف جايگاه زنانگي و حمايت براي بقا. اين يافته‏ها نشان مي‌دهند با وجود وضعيت دشوار و كيفيت نامطلوب زندگي اين دسته از زنان، كمك‏هاي مالي و حمايتي نهادهاي رسمي حتي در سطوحي پايين در كنار كمك‏هاي مردمي نقش مهمي در زندگي آنها دارند. نكتۀ مهم اين است كه اين حمايت‏هاي رسمي و غيررسمي در بسياري از موارد تنها به حفظ وضعيت موجودشان كمك كرده و به‌ندرت سبب توانمندي آنها شده است؛ يعني تنها بقاي وضعيت كنوني آنان با ويژگي‏هاي مذكور را تضمين مي‏كند و هدايت حمايت‏ها به‌ويژه به حوزۀ اشتغال آنان بسيار مؤثرتر است.