اسكاز در داستان هاي ذهنِ حسين سناپور

اسكاز يكي از پديدارهاي هتروگلاسيا است كه منجر به حضور صداي ديگري در گفتمان ‌هايِ تركيبي آزاد غيرمستقيم و هتروگلاسيا در داستان مي شود. اسكاز به دو دستۀ زينتي و هدفمند يا توصيف ‌كننده تقسيم مي شود كه نوع اول ممكن است به صورت كلي باشد و همۀ ويژگي هاي اجتماعي و عرف پسندي زبان و صداي ديگري را از دست بدهد و تنها يك آوا در آن به گوش برسد. در نوع دوم، شيوۀ كلامي شخص ديگر به عنوان ديدگاه و موضعي براي پيش برد داستان به كار مي رود. ويژگي هاي اسكازي به طور كلي به دو دستۀ ساختاري و محتوايي تقسيم مي شوند. در اين جستار با بررسي آثار حسين سناپور، ويژگي هاي اسكازي در داستان هاي ذهن او كه هفت ويژگي ساختاري و چهار ويژگي محتوايي است، به چشم مي خورد. ويژگي هاي ساختاري عبارتند از: انعطاف ‌ها (جابه جايي اجزا)، حذف ها، تك واژه ها، تكرارها، واژگان خاص و اصطلاحات و تكيه كلام ها، صفات جانشين اسم، آواها و نام آواها و ويژگي هاي محتوايي عبارتند از: عدم سانسور، محدوديت افق فكري، شاعرانگي و ابهام زبان. از ميان ويژگي هاي ساختاري، انعطاف ها و حذف ها پركاربرد هستند و از ميان ويژگي هاي محتوايي، محدوديت افق فكري و شاعرانگي به دليل حضور صداي ديگري در بخش هايي از داستان به جاي حضور راوي و تشبيهات و توصيفات فراوان، داراي بسامد بالايي هستند. كاركردهاي اسكاز عبارتند از بسطِ گستره ذهن، انتقال حجم بيشتر اطلاعات توأم با تسريع در آن، امكان ترسيم و انعكاس روحيات و خلقيات شخصيت‌ ها، برجسته كردن نگرش، باورپذيري و ايجاد توهم حضور در فضاي ذهن در خواننده.