مسئله‌اي به نام شاطر عبّاس صبوحي

شاطر عباس صبوحي در ميان شاعران دوره قاجاريه وضعيت خاصي دارد. از يك‌سو شهرت و محبوبيت او بين مردم تا امروز برقرار است و از سويي پژوهندگان، بيشتر شعرهاي ديوان منتسب به اين شاعر را ضمن مآخذ ديگر يافته‌اند و گاه تا مرز انكار واقعيت شاعري و حتي نفي وجود خارجي وي پيش رفته‌اند. مقاله حاضر مي‌كوشد از رهگذر واكاوي‌ در اسناد‌، نشان دهد كه آيا صبوحي شاعر بوده است يا نه و آيا در اين انتساب‌هاي غيرصحيح نقش داشته است يا خير. روش اين مقاله، اسناديكتابخانه‌اي با رويكرد تحليلي و تاريخي است. براين‌پايه، يك سند موثق از روزگار جواني صبوحي به نام تذكره شعراي معاصرين دارالايمان قم آورده‌ايم كه هم دلايل شهرت و محبوبيت او را نشان داده است و هم شش غزل صحيح‌الانتساب وي را پيش روي ما نهاده است. در ادامه با واكاوي سه عامل احتمالي انتساب‌ شعرهاي ديگر شاعران به صبوحي، يعني ناشران اوليه ديوان او، دوستداران وي و شاعر، نتيجه گرفته شده است كه عامل ناشران تحت تأثير عامل دوستداران، نقش اصلي را دراين‌باره ايفا كرده‌اند.