تغييرات زماني و مكاني آلاينده هاي هوا با استفاده از GIS (مورد مطالعه:نيمه شمالي شهر تهران )

كلان شهر تهران به دليل تمركز جمعيت، استقرار صنايع در داخل و حومه شهر، تردد وسايط نقليه، مصرف زياد سوخت هاي فسيلي، موقعيت جغرافيايي ويژه، اقليم منحصربه فرد و ويژگي هاي خاص توپوگرافي يكي از آلوده ترين شهرهاي جهان محسوب مي شود. هدف اصلي اين پژوهش بررسي و تحليل رفتار زماني و مكاني آلاينده هاي (مونوكسيد كربن، دي اكسيد نيتروژن، ازن تروپوسفري، ذرات معلق، و دي اكسيد گوگرد) در هواي نيمه شمالي شهر تهران است. به منظور بررسي تغييرات آلاينده هاي هوا در مقياس هاي زماني و مكاني داده هاي ايستگاه‌هاي هواشناسي و آلودگي سنجي شركت كنترل كيفيت هوا و سازمان محيط زيست تهران طي سال هاي 1391-1387مورد استفاده قرارگرفت. داده ها با استفاده از نرم افزارهاي SPSS و Excel محاسبه و نتايج حاصل از تحليل هاي آماري توزيع آلاينده ها در مقياس هاي زماني و مكاني با نرم افزار ArcGIS 9.3 و با تابع تحليلي درون يابي فاصله معكوس ( IDW) به صورت نقشه ها ،جداول و نمودار ها تهيه و ترسيم شده است . بر اساس نتايج مطالعه غلظت سه آلاينده مونواكسيد كربن، دي اكسيد نيتروژن و دي اكسيد گوگرد در زمستان به حداكثر مي رسد ، اما غلظت ذرات معلق و ازن تروپوسفري در تابستان بيشتر است. تمام آلاينده ها با عناصر اقليمي همبستگي معنادار نشان دادند. ضريب همبستگي مونواكسيد كربن، دي اكسيد نيتروژن و دي اكسيد گوگرد با باد منفي و با دما و فشار سطح زمين مثبت مي باشد . همبستگي ازن و ذرات معلق با دما و سرعت باد مثبت وبا فشار و رطوبت منفي است. توزيع فضايي مراكز با آلودگي شديد عمدتا در اطراف ستاد بحران ، شهرداري منطقه 7 ، دانشگاه شريف و پارك رز ،اقدسيه و پونك شدت آلودگي كمتر است.