بررسي الگوي نواحي هم شيب تغييرات ميانگين دماي سالانه ايران

دما يكي از عناصر مهم آب و هوايي است كه از عوامل متعددي تأثير مي‌پذيرد. بررسي آن مي‌تواند نقش عوامل مذكور را منعكس كند. هدف از اين مطالعه، بررسي الگوي نواحي هم شيب تغييرات ميانگين دماي سالانه ايران مي باشد. بدين منظور ميانگين دماي سالانه‌ي ايران طيّ دوره‌ي آماري 50 ساله بررسي گرديده است. نتايج حاصل از اين مطالعه نشان داد كه شيب تغييرات دماي ايران به پنج ناحيه‌ي تغييرات افزايشي شديد (ناحيه 1)، تغييرات افزايشي متوسط (ناحيه 2)، تغييرات كاهشي (ناحيه 3)، تغييرات افزايشي كم (ناحيه 4) و تغييرات افزايشي بسيار شديد (ناحيه 5) قابل تقسيم است. نواحي هم شيب تغييرات دماي ايران به جز در ناحيه‌ي سوم (تغييرات كاهشي) در ساير نواحي از روند افزايشي برخوردار بوده است. تنوع و پراكندگي نواحي هم شيب تغييراتنشان داد كه توزيع و پراكندگي نواحي هم شيب تغييراتبه شدت تحت تأثير عواملي محلي به ويژه ارتفاعات مي باشند. به كمك روش تحليل مؤلفه‌هاي اصلي، سلول نماينده براي هر ناحيه استخراج گرديد. الگوسازي ARIMA براي نماينده‌ي هر ناحيه از هم شيب تغييرات انجام شد. نتايج بيانگر اين بود كه الگوي حاكم بر دماي سلول هر ناحيه بسيار ساده بوده است؛ بطوري كه در هر پنج ناحيه با تقريب قابل قبولي دما تابعي از مؤلفه‌هاي تصادفي يك تا دوسال گذشته‌ي خود بوده است. براي مثال دو الگوي ARIMA (1, 0, 1) و ARIMA (0, 1, 1) بهترين الگوي برازش يافته بر ميانگين دماي سالانه‌ي نواحي با شيب تغييرات افزايشي كم بوده است.