تفاوت هيأت در حكمت اشراق با عرض در حكمت مشاء

بسياري از محققان اصطلاح هيأت در آثار اشراقي سهروردي را معادل عرض در اصطلاح مشائي دانسته‌اند و معتقدند كه شيخ اشراق در اين زمينه تنها لفظي جديد وضع كرده است. در اين مقاله با مقايسه هيأت در حكمت اشراق با عرض در حكمت مشاء و نيز با مراجعه به تصريحات شيخ اشراق در اين زمينه، نشان داده مي‌شود كه اين دو اصطلاح متفاوت با يكديگر هستند. اصطلاح هيأت در آثار شيخ اشراق به معاني صورت، شكل، حالت و نيز غيرجوهر به كاررفته است كه هيأت به معناي غيرجوهر در مقابل جوهر در نظر اشراقيان است و نه جوهر از نظر مشائيان. بنابراين شيخ اشراق براي اشاره به معناي غير جوهر در نظر اشراقيان، مجبور به وضع لفظي جديد شده است و اصطلاح عرض را صرفا در معناي غيرجوهر در نظر مشائيان به كار برده است. در نتيجه به دليل متفاوت بودن تعريف جوهر در حكمت مشاء و اشراق، عرض و هيأت نيز كه به ترتيب در مقابل جوهر مشائي و جوهر اشراقي وضع شده‌اند با يكديگر متفاوتند.