انتزاع نمادين در زيبايي‌شناسي هنر بلوچستان، نمونۀ ‌موردي: سوزن‌دوزي بلوچ

بيان مسئله: قوم بلوچ را مي‌توان يكي از اقوام اصيل ايراني دانست كه ادامه‌دهندۀ زندگي دام‌پروري و عشايري در ايران بوده‌اند. هنرهاي گوناگوني در ميان اين قوم رايج است كه مهم‌ترين آنها را مي‌توان هنر سوزن‌دوزي دانست. اين هنر با نقوش هندسي و به‌شدت انتزاعي‌اش نمايشگر پيشينۀ زندگي عشايري قوم بلوچ و همانند ديگر هنرهاي عشاير ايران از بعد هندسي بسيار بالايي برخوردار است. همچنين مي‌توان به شباهت نقوش هندسي اين هنر و هنرهاي دوران نوسنگي نيز اشاره كرد. نقوش هنر سوزن‌دوزي بلوچ در انواع انساني، حيواني، گياهي، هندسي و حاشيه قابل دسته‌بندي هستند.سؤال پژوهش: كدام يك از ويژگي‌هاي زيبايي‌شناسانۀ سوزن‌دوزي بلوچ را مي‌توان به‌عنوان تأثيرگذارترين شاخص هويتي آن در نظر گرفت؟هدف: شناخت عناصر زيبايي‌شناسانۀ سوزن‌دوزي بلوچ به‌عنوان مهم‌ترين هنر بومي منطقۀ بلوچستان و ستخراج مهم‌ترين مؤلفه‌هاي آن هدف اين پژوهش است.روش تحقيق: روش انجام پژوهش، كيفي و با استفاده از منطق استدلالي است. اطلاعات كتابخانه‌اي و مشاهده در جمع‌آوري داده‌هاي اين پژوهش مورد توجه و همچنين مشاهدات عيني نگارنده و اطلاعات ميداني در دستيابي به استنتاجات پژوهش مؤثر بوده است.نتيجه‌گيري: مهم‌ترين وجه اشتراك اين نقوش هندسي‌بودن و در ضمن انتزاع بيش از حد آنهاست. زيبايي‌شناسي اين هنر بومي را مي‌توان در قالب خط (راست و با زاويه)، شكل (بر پايۀ شكل مثلث)، بافت (متراكم و پركار)، ريتم (متناوب) و رنگ (با تسلط رنگ قرمز و تركيب رنگ‌هاي نيرومند و قوي) بررسي كرد. انتزاع نمادين را مي‌توان به‌عنوان مهم‌ترين وجه زيبايي‌شناسانه هنر سوزن‌دوزي بلوچ مورد توجه قرار داد.