بررسي و تحليل اقتباس از آيات و احاديث در مكاتيب سنايي از جهت لفظي (دستوري و بلاغي) و معنوي

اقتباس و استفاده از آيات وحي و احاديث نبوي در متون نثر فارسي و عربي بعد از اسلام امري رايج بود كه به اقتضاي معني يا براي آرايش و زينت كلام به روش‌‌هاي مختلف به كار مي‌‌رفت. اين كاربرد در انواع متون نثر فارسي اعم از عرفاني، مكاتيب، قصص و تواريخ و... كم و بيش رايج بود. مكاتيب سنايي از جمله متون نثر فني در قرن ششم است كه در آن، آيات و احاديث، به وفور و براي اغراض مختلف و به شيوه‌‌هاي متعدد با رعايت پيوستگي لفظي و معنايي با متن فارسي آن به كار رفته‌‌است. در پژوهش حاضر سعي بر آن است تا جنبه‌‌هاي مختلف ارتباط لفظي و معنوي عبارات قرآني و حديثي با متن فارسي آن بررسي شود. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه در «مكاتيب» سنايي از جهت لفظي، آيات و روايات به عنوان جزئي از نثر فارسي داراي نقش‌‌هاي مختلف دستوري هستند و از نظر بلاغت هم در بعضي عناصر بلاغي به كار مي‌‌روند. اقتباس‌‌هاي قرآني و حديثي از نظر معنوي نيز با متن فارسي پيوستگي دارند و براي تتميم و تكميل كلام و تأييد و تأكيد آن استعمال شده‌‌اند.