بررسي نظريه تلازم گفتاري‎بودن خطابات قرآني با تاريخ‌مندي قرآن از نگاه نصر حامد ابوزيد با رويكرد اصولي

در راستاي نظريه جهان‌شمولي خطابات الهي كه تاريخي به بلنداي تاريخ بعثت پيامبر اكرم دارد، نظريه تاريخ‎مندي قرآن و برخي آموزه‏هاي آن، نظريه‌اي است كه اخيراً توسط برخي نوانديشان دينيِ منسوب به جريان فكري نومعتزله از جمله نصر حامد ابوزيد ارائه شده است. آنها متأثر از نگرش تاريخي‌نگري در غرب و همچنين تأثيرپذيري از نظريه ‌گفتاري و شفاهي‌بودن متون‌ مقدس، گفتاري‌بودن سبك قرآن را مؤيد و شاهد تاريخيت قرآن مي‏دانند. بررسي اين موضوع افزون بر لوازمي كه بر آن مترتب است، از جهت سابقه بحث شفاهي‏بودن خطابات در كتب اصولي و وجه ارتباط يا تمايز آن با نظريه تاريخ‏مندي قرآن و اينكه چگونه از اصل مشترك گفتاري‎بودن، نتايج متفاوتي گرفته شده است، داراي اهميت است. در اين مقاله با روش توصيفي تحليلي به نقد و بررسي اين موضوع، با تأكيد بر اصل «گفتاري‎بودن وحي» از يك سو و تكيه بر مباني اصوليان در موضوع خطابات شفاهي مي‌پردازيم و معلوم مي‌گردد ادعاي ملازمه بين گفتاري‎بودن و تاريخيت قرآن ادعايي سست و بدون پشتوانه عقلي است؛ بلكه علاوه بر مباني متعدد كلامي، مباني اصوليان هم، مانع از ملازمه بين سبك گفتاري و تاريخي‏بودن قرآن مي شوند.