ماهيّت رابطه استناد و معيار احراز آن

احراز رابطه استناد، نقش مهمّي در تحميل مسئوليّت كيفري يا مدني بر مرتكب دارد. از اين جهت، عليرغم اين كه بررسي ماهوي و شكلي اين رابطه در ابعاد ثبوتي و اثباتي، از اهميّت بسزايي برخوردار است ليكن تبيين اين موضوع در موارد تسلسل علل و اسباب با صعوبت بيشتري مواجه است. اين نوشتار با بررسي ماهوي رابطه استناد، آن را در ارتباط با عنصر مادّي جرم و به تبع آن داراي ماهيّتي مادّي و علمي دانسته و در پي اثبات اين مهمّ است كه رابطه استناد، به عنوان يك مجرا، جهت سريان تأثير مادّي افعال، دخيل در اضرار محسوب مي­ شود. با فقدان عناصر موثر در اين رابطه يعني علل و اسباب عدواني و نتيجه بحث انتفاي رابطه استناد و در نهايت عدم مسئوليّت مرتكب مطرح مي گردد. در بُعد شكلي و اثباتي نيز بايستي اذعان نمود كه اين رابطه از طريق مادّي و علمي اثبات مي شود و در آن ارتكازات ذهني يا عرفي كه  مبتني بر تسامح­ اند، جايي نداشته و فقط اين موارد در خصوص رابطه استناد در حدّي قابل اعتناست كه منطبق با واقعيّات موجود و برگرفته از  طرق علمي و عقلي باشد.