خوانش شعر شفيعي كدكني در دهه 50 بر اساس نظريه ايدئولوژي آلتوسر

شفيعي كدكني يكي از نمايندگان شعر اجتماعي و سياسي معاصر است و در اين پژوهش، با تكيه بر نظريه ايدئولوژي آلتوسر به بررسي لايه‌ اجتماعيسياسي شعر او در دهه 50 پرداخته شده است. آلتوسر ادبيات و هنر را بخشي از دستگاه‌ ايدئولوژيك دولت مي‌داند كه به‎طوركلي، در خدمت پيشبرد اهداف دولت قرار دارد ولي در شرايط خاص ممكن است در خدمت ايدئولوژي‌هاي برآمده از خاستگاه‌هاي متفاوت نيز قرار گيرد. در اين پژوهش، با استناد به دفترهاي شعر شفيعي در دهه 50، و بيش از همه «در كوچه‌باغ‌هاي نشابور»، كه از آثار مطرح او و آن دوره است، روشن مي‌گردد كه ساختار شعر شفيعي كدكني، بازتوليد ساختار اجتماعي دو قطبي آن دوره است، كه با نمادهاي محوري خواب و بيداري نمادپردازي مي‌شود. او با نقد زيرساخت‌هاي اقتصادي، فرهنگي و سياسي سرمايه‌داري رو به رشد معاصر، به دنبال استقرار ايدئولوژي جايگزين ديگري است كه چهره مادي و عيني مشخصي ندارد. و فراتر از اين، با تصوير سرنوشت شخصيت‌هاي تاريخي مثل حلاج، عين‌القضات و... به دنبال آن است مدلي براي تحليل تاريخ سياسياجتماعي ايران ارايه دهد و فارغ از زمينه‌هاي فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي متفاوت، نشان مي‌دهد كه همين ساختار دو قطبي در طول تاريخ نيز فعال بوده است. او با تاكيد بر مسووليت شاعر، ضمن نقد شعر ياس‌آلود و خواب‌زده، به نوعي ايده‌اليسم هنري گرايش مي‌يابد و مي‌خواهد از امكانات هنر براي استقرار ايدئولوژي خود سود ‌جويد.