رسوب‌شناسي و ژئوشيمي توفا و ارتباط آنها با هيدروشيمي چشمه‌ها به همراه مثالي از توفاي آبگرم كلات شرق حوضه كپه داغ

رسوبات توفا كربنات هاي غيردريايي حاصل از چشمه هاي آب شيرين با عمق كم، درجه حرارت كم تا سرد و وضعيت جرياني عمدتاً كم‌انرژي و توفاهاي ناحيه آبگرم يكي از نمونه هاي تيپيك اين گونه رسوبات هستند. مطالعات صحرايي و ميكروسكوپي به شناسايي هفت رخساره سنگي آتوكتونوس و آلوكتونوس منجر شده است. حضور پوشش هاي تقريباً متراكم گياهي در حاشيه مسير آب، افزايش مصرف گاز دي اكسيد كربن محلول در آب و فراهم‌شدن وضعيت شيميايي در اثر تلاطم، از عوامل مؤثر در ته نشست توفاها بوده است. براساس غلظت يون هاي محلول، تيپ آب چشمه‌هاي منطقه آبگرم از نوع Ca- Mg -HCO3 تشخيص داده شده است و باتوجه‌به نسبت هاي يوني آب هاي اين منطقه با منشأ اوليه جوي از سنگ آهك هاي دولوميتي و تبخيري هاي سازندهاي مزدوران و شوريجه تأثير پذيرفته‌اند. غلظت زياد اين يون‌ها به به دام‌افتادن رسوبات كربناته در بين رشته هاي جلبكي منجر شده كه يكي از انواع ته نشست هاي فعال و درحال‌تشكيل توفا در ناحيه مدنظر است. حضور گونه هاي فسيلي گاستروپود وضعيت آب‌وهوايي مرطوب در زمان تشكيل اين رسوبات را نشان مي‌دهد؛ به‌طوري‌كه در دوره هاي بعدي، كاهش بارندگي و افزايش دما و تبخير، به مرگ دوگونه گاستروپود Melanopsis praemorsa) و Galbatruncatula) در اين منطقه منجر شده است. آناليز ايزوتوپ هاي اكسيژن و كربن نيز تأثير آب هاي جوي و سنگ‌هاي كربناته حاوي آب سازند مزدوران را در تركيب ايزوتوپي توفاهاي ناحيه آبگرم تأييد مي كند.