ژئوشيمي و منشأ عناصر تشكيل‌دهندۀ نهشته‌هاي تراورتن آذرشهر (آذربايجان شرقي)

رسوبات تراورتن در جنوب‌غرب آذرشهر (استان آذربايجان شرقي) در منطقۀ وسيعي گسترش دارند و در حال حاضر نيز چشمه‌هاي فعال امروزي در بخش‌هايي در‌حال ته‌نشست تراورتن هستند. با‌توجه‌به مشاهده‌هاي صحرايي، ريخت‌شناسي رايج نهشته‌هاي تراورتني آذرشهر از نوع برجا و شامل تپه‌اي و مخروطي، شكاف پشته‌اي و آبشاري است. مطالعه‌هاي ژئوشيميايي انجام‌شده روي نهشته‌هاي قديمي و امروزي تراورتن در امتداد دو چشمۀ تاپتاپان و قزل‌داغ نشان مي‌دهند مقدار عنصر آهن در اين نهشته‌ها به‌طور مشخص بر درون‌زاد (ترموژن)‌بودن و مقادير استرانسيم، باريم و بريليم بر سنگ منشأ آهكي، تبخيري يا دولوميتي آنها دلالت دارد. مقادير تهي‌شدۀ ايزوتوپ اكسيژن (δ18O) و غني‌شدۀ ايزوتوپ كربن (δ13C) نيز ترموژن‌بودن و سنگ منشأ كربناتۀ اين نهشته‌ها را نشان مي‌دهد. بر اساس مطالعه‌هاي انجام‌شده مي‌توان نتيجه گرفت سيالات گرمابي ابتدا گاز CO2 منشأگرفته از ماگما را با خود حمل كرده‌اند و هنگام حركت رو به بالا، كربن‌زدايي ضمن برخورد با سنگ‌هاي كربناته انجام شده است. اين سيالات، CO2 حاصل از هيدروليز كربنات‌ها را با خود حمل مي‌كنند و به‌شكل چشمه‌هاي آب گرم در سطح ظاهر مي‌شوند، و در اثر خروج سريع CO2 به‌شكل تراورتن رسوب مي‌كنند.