اراده آزاد به مثابه ركن مسؤوليت كيفري در جدال سازگارانگاري و ناسازگارانگاري

قوانين كيفري با اين پيش‌فرض نگاشته مي‌شوند كه آدميان صاحب اراده‌اند و بر رفتارهاي خود كنترل دارند. ترديد در اين پيش‌فرض، تهديدي عليه حقوق كيفري است، زيرا از يك سو مجازات فرد فاقد اراده، ناعادلانه است و از سوي ديگر كاركرد بازدارنده قوانين كيفري بي‌معنا به نظر خواهد رسيد؛ زيرا قانون نمي‌تواند شخص فاقد اراده را راهنمايي كند. برخي از متفكران با اشاره به گستردگي روابط علّي ـ معلولي حاكم بر جهان انساني در وجود اراده آزاد براي انسان ترديد كرده‌اند. مقاله حاضر با بررسي دو رويكرد عمده در خصوص مسئله جبر و اختيار، يعني سازگارانگاري و ناسازگارانگاري، تلاش نموده است كه ضمن تأكيد بر لزوم اراده آزاد به عنوان ركن مسؤوليت كيفري آدمي، به روابط علّي ـ معلولي نيز توجه كند و از اين طريق، راه را براي رسيدن به خوانشي عادلانه از مسؤوليت كيفري هموار نمايد.