تاثير تقسيط نيتروژن و تراكم‌هاي مختلف بوته بر عملكرد و اجزاي عملكرد دانه دو ژنوتيپ برنج (Oryza sativa L.)

اين پژوهش با هدف بررسي اثر تقسيط نيتروژن و تراكم‌هاي مختلف بوته بر عملكرد و اجزاي عملكرد دانه دو ژنوتيپ برنج انجام شد و بدين منظور آزمايشي به‎صورت كرت‌هاي يك‌بار خرد شده در قالب طرح پايه بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در مزرعه تحقيقاتي واقع در شهرستان قائم‌شهر طي سال‌هاي 93-1392 و 94-1393 اجرا شد. فاكتورهاي آزمايشي شامل سه سطح تراكم بوته (16، 25 و 33.3 بوته در متر مربع) به‎عنوان عامل اصلي و پنج سطح تقسيط نيتروژن (S1: مصرف كامل (100%) در مرحله ابتداي كاشت يا پايه، S2: 50% در مرحله ابتداي كاشت يا پايه + 50% در مرحله ابتداي پنجه‌دهي، S3: 50% در مرحله ابتداي كاشت يا پايه + 50% در مرحله ظهور خوشه‌آغازين، S4: 33.33% در مرحله ابتداي كاشت يا پايه + 33.33% در مرحله ابتداي پنجه‌دهي + 33.33% در مرحله ظهور خوشه‌آغازين و S5: 33.33% در مرحله ابتداي كاشت يا پايه + 33.33% ظهور خوشه‌آغازين + 33.33% در مرحله خوشه­دهي كامل) به‎عنوان عامل فرعي در نظر گرفته شدند. نتايج نشان دادند كه ارقام هاشمي و كوهسار در سال دوم به‌ترتيب كاهش 9.21 درصدي و افزايش 23.74 درصدي عملكرد دانه را نسبت به سال اول داشتند. همچنين سال دوم نسبت به سال اول كاهش 11.62 درصدي و 30.36 درصدي عملكرد كاه را به‌ترتيب در ارقام هاشمي و كوهسار نشان داد. عملكرد دانه و شاخص برداشت با افزايش تراكم در رقم هاشمي به‌ترتيب افزايش و كاهش يافتند. عملكرد كاه در هر دو رقم با افزايش تراكم افزايش نشان دادند. كمترين عملكرد كاه و بيشترين شاخص برداشت در هر دو رقم، با تقسيط نيتروژن به نسبت مساوي در مراحل ابتداي كاشت، ظهور خوشه‌آغازين و خوشه‌دهي كامل حاصل آمد. اثر متقابل بين عامل‌ها در ارقام مورد مطالعه نشان داد كه در هر دو سال زراعي تعداد خوشه در متر مربع با افزايش تراكم افزايش يافت.