تحليل ديدگاه آيت‌الله معرفت در خصوص نسبت لفظ آيه با سبب نزول

اسباب نزول حوادثي است كه منجر به نزول آياتي از قرآن ‌شده است. در رابطه با لفظ آيات مربوطه، چهار حالت متصور است: لفظ خاص سبب خاص، لفظ عام سبب عام، لفظ عام سبب خاص و لفظ خاص سبب عام. دو حالت اول مورد اتفاق مفسران فريقين و حالت سوم مورد اختلاف ايشان است. مفسران وقوع حالت چهارم را غيرممكن مي‌دانند، اما آيت‌الله معرفت اين حالت را در سه دسته آيات و خطاب به پيامبر اكرم6 مطرح مي‌كند. وي معتقد است حكم اين آيات بنا بر قاعده «اياك اعني و اسمعي يا جاره»، بر غير مخاطب جاري است. بررسي آيات مورد استناد ايشان حكايت از آن دارد كه آيات با «لفظ خاص و سبب عام» در قرآن موجود است، اما بر قاعده «اياك اعني و اسمعي يا جاره» جريان ندارد.