اثر نوع ريزنمونه‌ بر مقدار ماده مؤثره توليد شده در شرايط In vitro در دو گونه Betula pendula Roth و Betula litwinowii

يتولين و اسيد بتولينيك يكي از مهمترين متابوليت‌هاي ضد سرطان (پوست، سينه، رحم، روده، پانكراس، مغز استخوان و غيره) و ضد ايدز مي‌باشند كه منبع اوليه تهيه آن درخت توس است. با توجه به در حال انقراض بودن اين درختان در ايران، جايگزين نمودن روش‌هاي نوين كشت سلول و بافت بجاي استخراج از پوست امري ضروري مي‌باشد. هدف از انجام اين مطالعه تعيين ميزان تأثير نوع ريزنمونه بر مقدار بتولين و بتولينيك اسيد توليد شده در كالوس‌هاي دو گونه Betula pendula و B. litwinowii در مقايسه با نمونه‌هاي گرفته شده از طبيعت بوده است. ريزنمونه برگ و پوست گونه‌هاي مذكور با هدف كالزايي در محيط كشت پايه WPM حاوي 1 ميلي‌گرم بر ليتر BAP و 0.1 ميلي‌گرم بر ليتر 2,4D كشت شدند. ميزان بتولين و اسيد بتولينيك كالوس‌هاي سه ماهه با استفاده از تكنيك HPLC ارزيابي و با ميزان موجود در ساقه‌هاي يك سانتي‌متري دو گونه (نمونه‌هاي گرفته شده از طبيعت) مقايسه شد. ريزنمونه پوست به‌مراتب موفق‌تر از ريزنمونه برگ در كالزايي عمل نمود و در عين حال ميزان ماده مؤثره بيشتري نيز در آن القاء شد. ميزان بتولين و اسيد بتولينيك استخراجي از عصاره پوست طبيعي B. pendula به‌ترتيب 5.227 و 2.909 درصد و B. litwinowii به‌ترتيب 649/5 و 519/2 درصد بود. همچنين كالوس‌هاي حاصل از پوست B. pendula و B. litwinowi به‌ترتيب داراي 0.0226 و 0.016 درصد بتولين و 0.0525 و 0.057 درصد اسيد بتولينيك بودند. به‌طور كلي ريزنمونه پوست در هر دو گونه توس، باعث القاء مقدار بيشتري ماده مؤثره نسبت به ريزنمونه برگي در شرايط In vitro شد.