جاودانگي روح از منظر افلوطين و سهروردي

جاودانگي اصل مسلم نظام فلسفي‌ افلوطين و سهروردي است كه رابطه مستقيمي با چيستي و هويت انسان دارد. افلوطين و سهروردي سرشت انسان را نفس مي‌دانند؛ بنابراين دوگانه‌انگار محسوب مي‌شوند؛ اما برداشت متفاوتي از دوگانه‌انگاري ارائه داده‌اند. دوگانه‌انگاري نزد افلوطين با تركيب دوگانه‌اي همراه است. در تركيب اول ماده و صورت و در تركيب دوم بدن و روح با هم هويت يگانه‌اي از انسان بدست مي‌دهند. در تركيب دوم روح صورت بدني حاصل از تركيب اول را بازآفريني مي‌كند و حيات دوباره‌اي بدان مي‌بخشد. در اين معنا از دوگانه‌انگار، روح نقش علت را براي بدن دارد و ازاين‌رو، آن را به نحوي با خود هم‌سنخ مي‌كند. اما نزد سهروردي رابطه علّي و معلولي ميان نفس و بدن مطرح نيست؛ نور اسفهبد به مزاج معتدل اعطاء مي‌شود. از سوي ديگر سهروردي قائل به روج حيواني است كه تضاد آن كمتر از تضاد عنصر طبيعي است و  با نفس همسنخ‌تر است.