تحليل وجوه مختلف غيريّت ‎سازي و منازعۀ گفتماني در فرايند پذيرش ولايتعهدي از سوي امام رضا (عليه ‎السلام)

در مقالۀ حاضر برخي از وجوه غيريّت‎سازي و ابعاد منازعۀ گفتماني در فرايند پذيرش ولايتعهدي امام رضا (عليه‎السلام) بررسي و بازنمايي شده است. ازآنجاكه قبول ولايتعهدي از سوي امام (عليه‎السلام) در فضاي خاصّ سياسي صورت گرفت، تلاش‌هاي گستردۀ آن حضرت براي فاصله‎گرفتن از نظام فكري، معنايي و سياسي ـ اجتماعي دشمن (گفتمان رقيب) و نفي آن به شيوه‌هاي زباني و عملي، حايز اهميت است. آنچه مسلّم است اينكه گفتمان سياسي رضوي در چارچوب گفتمان كلّي و كلان امامت و ولايت و متأثر از منازعات ريشه‎دار تاريخي و طولاني نسبت به گفتمان «خلافت و سلطنت» وجوه مختلفي از منازعه و غيريّت‎سازي را به نمايش گذاشته است. بررسي نوع گفتمان از اين منظر مي‎تواند قالب ديگري از رويكرد امام نسبت به تفكر حاكم بر جامعۀ آن روز را نشان دهد ماحصل اين بررّسي نشان مي‎دهد گفتمان رضوي به‎تبع از گفتمان كلّي امامت از طريق غيريّت‎سازي نسبت به عناصر مفهومي گفتمان رقيب تلاش كرده است نظام معنايي و انديشۀ سياسي خود را در افكار عمومي آحاد جامعه گسترش دهد و به گفتمان فراگير (هژمونيك) تبديل شود. بهره‌گيري از ادبيات و روش‎شناسي تحليل گفتمان به‎ويژه رويكرد پيشنهادي «لاكلائو و موفه» وجه تمايز اين مقاله است كه تاكنون كمتر مورد توجه و استفاده قرار گرفته است.