توصيف كيفي فراگرد ارتباط مردم و روحانيت در تبليغ دين؛ نگرشي آسيب‌شناسانه از منظر روحانيون مبلغ نخبه

در حوزۀ مسائل اعتقادي، فراگرد ارتباط در تبليغ ديني و ارشاد مردم در صورتي اثرگذار است كه رابطۀ مردم و روحانيت به شكل مطلوب برقرار باشد و مردم،همچنان به شنيدن آموزه‌هاي ديني از زبان روحانيت علاقه‌ داشته باشند. اكنون، پس از چهل سال از پيروزي انقلاب اسلامي رابطۀ مردم و روحانيت در حوزۀ تبليغ ديني فرازوفرودهايي را تجربه كرده كه باوجود تأثيرگذاربودن، به‌طور جدي نيازمند آسيب‌شناسي است. در اين مقاله، پژوهشگران به دنبال شناسايي آسيب‏هاي ارتباط مردم و روحانيت درزمينۀ تبليغ دين هستند و هدف اصلي ما توصيف آسيب‌هاي اين فراگرد است. چارچوب مفهومي اين پژوهش، براساس مدل منبع معني بنا گذاشته شده است كه به روند فراگرد ارتباط و عناصر ششگانۀ آن توجه مي‌كند و پژوهشگران، با بهره‌گيري از روش توصيف كيفي ساندلوسكي و مصاحبه‌هاي عميق با طلاب مبلغ نخبه، آسيب‌هاي ارتباط مردم و روحانيت را درخصوص تبليغ دين توصيف كرده‌اند. ميدان مدنظر ما تمام روحانيان مبلغي هستند كه هرساله در دفتر تبليغات اسلامي تلاش‌هاي تبليغي آنها ارزيابي مي‌شود و نمونۀ برگزيده نيز بيست و دو نفر از اين نخبگان هستند كه در دو همايش«برترين‌هاي تبليغ» از آنها تقدير شده است. طبق يافته‌هاي حاصل‌شده، مشاركت‌كنندگان درزمينۀ تبليغ دين آسيب‌هاي ارتباط مردم و روحانيت را در پنج مقولۀ فراگرد ارتباط، فاصلۀ نقش، الزامات زمينه‌اي، ميزان توان ارتباطي و بومرنگ تبليغ توصيف كرده‌اند و مفاهيمي چون پرچم‌داري زيد و عمر، اقتدار قضائي و اداري و توطئه‌انديشي، در مقولۀ قطع فراگرد ارتباط و مضاميني مانند روحاني مكلا، دين وراونه، منبرهاي پوچ و روحاني ابزاري در مقولۀ فاصلۀ نقش معرفي شده‌اند. مقولۀ الزامات زمينه‌اي با مفاهيمي چون فرهنگ‌گريزي، ذائقه‌گريزي،ارزش‌گريزي و كاهش ميزان توان ارتباطي توصيف شده و در مقولۀ بومرنگ تبليغ، تبليغ بي‌كلام و تبليغ پاكتي به دست آمده است كه مبلغان دين بايد به آنها توجه كنند.