بررسي علل ريش هاي حادثه ي انفجار خط لوله ي 20 اينچ گاز شركت ملي نفت ايران

خطوط لوله ي انتقال نقش مهمي در صنعت نفت و گاز ايفا مي كنند. اين خطوط لوله در معرض خطراتي از قبيل طراحي، خوردگي و بهره برداري ناصحيح هستند كه هزينه ي بسياري بر اين صنعت تحميل مي كنند. در يك مورد حادثه، قسمتي از خط لوله ي 20 اينچ زيرزميني گاز شركت ملي نفت ايران شكسته شده و ابر گاز ناشي از نشت به منبع حرارتي رسيده است. با توجه به باز بودن محيط، حريق ناگهاني (flash fire) ايجاد شده و بازگشت شعله منجر به انفجار ابر گاز تجمع كرده در چاله ي اطراف خط لوله به صورت انفجار ابر گازي (vce) شده است. انرژي حاصل از شكست حدود 5 متر از بدنه ي خط لوله را جدا كرده و به فاصله ي 20 متري پرتاب كرده است.در اين مقاله علل فني و ريشه اي ايجاد ترك و نشت در اين حادثه بررسي شده است. در ابتدا همخواني ريزساختار و تركيب شيميايي فلز پايه با استاندارد api 5l بررسي شده و پس از آن سلامت فرآيند ساخت مورد توجه قرار گرفت. در گام بعدي، بررسي هاي ميكروسكوپي الكتروني انجام شد و پس از مشاهده ي ترد شدگي و ترك مرزدانه اي، آزمون هاي كشش و ضربه نيز براي تاييد تردشدگي خط لوله انجام شد. نتايج حاصل در انرژي جذب شده در آزمون ضربه برابر 11 ژول و بسيار كمتر از مقدار استاندارد (27 ژول) بوده است. در همين راستا، آناليز شيميايي eds در طول ترك انجام شد كه مقادير بسيار زياد و خارج از استاندارد عنصر گوگرد در اين ناحيه مشاهده گرديد. ترك از سمت خارج خط لوله گسترش يافته است. پوشش خط لوله به مرور زمان و به دليل عمر زياد (بيش از 40 سال) تخريب شده، باعث در معرض خاك قرار گرفتن لوله گرديده و در نهايت خوردگي تنشي و پارگي در آن ايجاد كرده است. علل ريشه اي پارگي خط لوله ي مذكور، نقص در فرآيندهاي بازرسي فنيِ دوره اي و منظم به منظور حصول اطمينان از كاركرد صحيح پوشش و همچنين نقص در نگهداري و تعميرات مناسب پوشش خط لوله تشخيص داده شد.