ارزيابي فراواني و تنوع درختان زيستگاهي و خشك‌دارها در فاز تحولي كهن‌رست: مطالعۀ موردي در جنگل‌هاي راش غرب گيلان

در فاز تحولي كهن‌رست توده‌هاي راش، درختان زيستگاهي‌ خردزيستگاه‌هاي متنوعي را براي جانداران در اكوسيستم‌هاي جنگلي فراهم مي‌آورند. پژوهش حاضر با هدف ارزيابي كمي و كيفي درختان زيستگاهي در فاز تحولي جنگل‌هاي خالص راش در شفارود استان گيلان انجام گرفت. براي اين منظور سه قطعه نمونۀ يك‌هكتاري انتخاب و در هر قطعه، مشخصه‌هاي كمّي درختان زيستگاهي و خشك‌دارهاي با حداقل قطر 7.5 سانتي‌متر شامل فراواني، قطر برابرسينه (سانتي‌متر)، ارتفاع (متر) و درجۀ پوسيدگي ثبت شد. نتايج نشان داد كه از اشكال قابل انتظار خردزيستگاه‌ها، درختان زيستگاهيِ داراي شكاف تنه‌اي با 31.7 درصد، بيشترين فراواني را داشتند و درختان داراي حفره، رويش ‌غده‌اي (سرطاني) و رشد چنگالي يا شاخگي به‌ترتيب 29.3، 24.4 و 14.7 درصد فراواني را به خود اختصاص دادند. در بين گونه‌هاي درختي، گونۀ راش ميزبان بيشترين تعداد خردزيستگاه بود. ميانگين حجم خشك‌دار در اين فاز تحولي 37.1 متر مكعب و ميانگين شاخص‌هاي تنوع شانون و سيمپسون براي خردزيستگاه‌ها به‌ترتيب 1.9 و 2.7 به‌دست آمد. شاخص‌هاي يكنواختي مارگالف و پيلو نيز به‌ترتيب 0.8 و 0.9 برآورد شد. براساس نتايج، راش‌هاي بسيار قطور (قطر بيش از 70 سانتي‌متر) بيشترين تعداد و تنوع خرد‌زيستگاه‌ها را نشان مي‌دهند. حضور درختان زيستگاهي با حجم و تنوع زياد از ويژگي‌هاي اصلي اين فاز است كه بايد به‌منظور حفظ خردزيستگاه‌ها در شكل‌هاي مختلف در تدوين و اجراي برنامه‌هاي حفاظتي و شيوه‌هاي جنگل‌شناسي مدنظر قرار گيرد.