تحليل اسپريگنزي انديشه‌هاي سياسي علامه نائيني؛ از مشاهده بي‌نظمي‌ها تا دادن راه‌حل

علامه ناييني از بزرگ‌ترين انديشه‌وران سياسي ايران، با نگارش كتاب تنبيه‌الامه و تنزيه‌المله، گام مهمي در تبيين مفاهيم جديد سياسي با استفاده از مباني ديني و سنتي برداشت؛ به همين دليل، شناخت انديشه وي از اهميت فراواني برخوردار است. در اين مقاله، با استفاده از روش جستاري اسپريگنز كه از مشاهده بي‌نظمي و شناخت مشكل آغاز مي‌شود و با ترسيم جامعه آرماني و دادن راه‌حل پايان مي‌يابد، به بررسي نو از انديشه سياسي ايشان مي‌پردازيم‌. از نظر ناييني، انقلاب مشروطه و تشكيل مجلس نظم مطلوب به شمار مي‌آيد و انحلال مجلس و استبداد صغير، آغاز بحران است كه علامه با بررسي، به اين نتيجه مي‌رسد كه مشكل، استبداد است. وي جامعه آرماني را در سيره پيامبر و امامان معصوم: مي‌بيند و بر اين اساس، راه‌حل مي‌دهد كه اغلب حول محور شورا و آزادي و مساوات است، و با استفاده از اين مفاهيم، سعي در تحديد استبداد دارد.