ارزيابي كارآيي اقتصادي-زيست محيطي توليد نارنگي در استان مازندران با رويكرد توسعه اقتصاد روستايي

توسعه كشاورزي همواره به ­عنوان يكي از ابعاد توسعه پايدار روستايي مورد تأكيد بوده و بر نقش­هاي­ اقتصادي و زيست­محيطي آن تأكيد شده است. در همين راستا و با توجه به نقش و سهمي كه استان مازندران در توليد محصول نارنگي دارد، ارزيابي پايداري توليد اين محصول به كمك شاخص كارايي اقتصادي-زيست‌محيطي انجام شد. اطلاعات اوليه از طريق مصاحبه حضوري با 79 باغدار در سال زراعي 98 /1397 جمع­آوري شد و مدل‌سازي بين مقدار انتشار گازهاي گلخانه­اي و عملكرد و هزينه نهاده­ها و درآمد با استفاده از روش رگرسيون خطي چندگانه برقرار گرديد. در بررسي پايداري زيست­محيطي، مجموع انتشار گازهاي گلخانه­اي در توليد kgCO2eq 18 /4794 و نسبتاً بالا به­دست آمد كه نهاده سوخت با 23/54 درصد بيشترين ميزان انتشار را در بين نهاده­هاي مصرفي داشت. در بررسي پايداري اقتصادي، كل هزينه‌هاي توليد 25/18 ميليون تومان در هكتار و ارزش ناخالص توليد 13/62 ميليون تومان در هكتار به‌دست آمد كه نهاده نيروي انساني با 76/34 درصد بيشترين هزينه را در توليد داشت. همچنين مقدار بهره­وري اقتصادي كه يكي از شاخص­هاي مهم پايداري اقتصادي است، 41 /1 كيلوگرم بر هزار تومان محاسبه شد. مقدار شاخص كارايي اقتصادي-زيست­محيطي نيز 153 /9 هزار تومان به ازاي هر كيلوگرم معادل دي‌اكسيدكربن به­ دست آمد. همچنين نتايج مدل‌سازي نشان داد كه مديريت مصرف دو نهاده كود دامي و كود شيميايي مي­تواند بيشترين تأثير را در پايداري زيست‌محيطي و مديريت هزينه نهاده كود شيميايي مي­تواند بيشترين تأثير را در پايداري اقتصادي توليد اين محصول داشته باشد.