شناخت جايگاه علوم تربيتي در ارائۀ نظام نياز و ارضا (بر مبناي فلسفۀ چگونگي اسلامي)

هدف: اين پژوهش با هدف فهم و سنجش پتانسيلهاي فلسفۀ چگونگي اسلامي در مسير كاربردي شدن انجام شده است. روش: اين پژوهش كيفي با روش اسنادي انجام شده و طرح پژوهش از نوع حدوثي و پيدايشي است. يافته‌ها: با توجه به قرار گرفتن مفاهيم نياز و ارضا ذيل رفتار انسان و در قالب مفاهيم مرتبط با انگيزش، ابتدا جايگاه نسبي علوم تربيتي با نظر به تحليل حركت و رفتار انسان، در دو حوزۀ جامعه‌شناسي و روان‌شناسي تشريح شده؛ سپس ابعاد فلسفي فلسفۀ چگونگي اسلامي معرفي شده و با استفاده از حد اوليۀ فلسفه(اصالت فاعليت) و سه مسئلۀ اصلي آن(وحدت و كثرت، زمان و مكان، اختيار و آگاهي)، تعريف نياز وارضا و همچنين قواعد اوليۀ طراحي نظام نياز و ارضا(نظام‌مندي و سطح‌بندي نيازها و سازوكار نياز و ارضا) بر اساس تحليل فلسفه از حركت انسان ارائه شده است. نتيجه‌گيري: جايگاه علوم تربيتي به عنوان فاعل مادون نسبت به فلسفۀ مضاف خود(تعليم و تربيت) و فاعل مافوق نسبت به سطوح كاربردي خود (برنامه‌ريزي تربيتي) در ارائۀ نظام نياز و ارضا تشريح و سه مسئلۀ اصلي فلسفۀ چگونگي اسلامي به عنوان مسائل اصلي علوم تربيتي برخاسته از اين فلسفه مطرح شد. از دستاوردهاي مهم پژوهش اين است كه بر خلاف معمول كه حركت و فاعليت انسان ذيل نيازها و قوه‌هاي او به عنوان علت حركت تحليل مي‌شود، جريان و نظام نياز و ارضا ذيل قواعد فاعليت و حركت انسان تحليل شده كه بي‌سابقه بوده است و مي‌توان علوم تربيتي برخاسته از فلسفۀ شدن اسلامي را متكفل تحليلهايي از نوع تحليلهاي متكي بر فاعليت دانست.