تبيين ملاك ارزش اخلاقي مبتني بر تناسب بين اركان فعل اختياري

تبيين ملاك ارزش فعل اخلاقي، از ديرباز مورد اهتمام دانش اخلاق و فلسفة اخلاق بوده است. دو گرايش عمده در اين زمينه، تكيه بر نتيجه و وظيفه، در اخلاقي شدن رفتار است. در اين تحقيق، با نقد اين دو گرايش، ملاك ارزش اخلاقي مورد بازكاوي قرار مي‌گيرد. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد استناد به نتيجه و وظيفه، تمسك به متعلقات رفتار اخلاقي در شناخت و سنجش فعل اخلاقي است، درحالي‌كه لازم است ارزش اخلاقي را در فعل مستقيم فاعل جست‌وجو كرد. اخلاقي بودن يك رفتار، منوط به تناسب بين اركان فعل اختياري، يعني شناخت، توانايي و انگيزة فاعل است. طبق اين مبنا، عمل اخلاقي به تعداد مراتب معرفت و شدت و خلوص انگيزه و توانايي، قابل تشكيك است. با اقرار به عبوديت انسان در برابر خدا، ملاك اخلاقي بودن رفتار انسان مسلمان، انجام خواست خداوند است كه مصداق عالي تناسب‌گرايي اخلاقي است.