ارزيابي ديدگاه « فقدان شر اكثري در انسان»

نظام عالم ماده جزئي از نظام احسن است و خلقت آن افضل و احسن مايمكن است. وجود شرور اقلّي لازمه‌ اين عالم است. انسان به عنوان جزئي از اين نظام، ساختار خلقت او احسن و اشرف است. آيا لازمه‌ غلبه‌ خيرات بر شرور در عالم ماده، غلبه‌ خيرات بر شرور در انسان ها نيز هست؟ به عبارت ديگر، همان گونه كه در عالم ماده خير اكثري بر شر اقلي غلبه دارد، آيا در انسان‌ها نيز ضرورتاً بايد خيرات اكثري و شرور اقلي باشد؟ برخي از حكماي اسلامي، مانند ابن‌سينا و صدرالمتألهين معتقدند: علاوه بر غلبه‌ خيرات بر شرور در عالم ماده، در عالم انساني نيز خيرات اكثري، و شرور اقلي هستند. در اين پژوهش، ابتدا به تبيين ديدگاه مذكور پرداخته، سپس اين ادعا مورد مناقشه قرار گرفته است. مطابق ديدگاه برگزيده، در عالم انساني، بر خلاف موجودات عالم طبيعت، تحقق شر اكثري ممكن است (امكان عام). ضرورت وجود خير اكثري و شر اقلي مربوط به عالم طبيعت و نيز ساختار خلقت انسان است. ولي در عالم انساني به سبب اختيار و اراده‌ انسان، اكثري بودن خير و اقلي بودن شر، ضرورت ندارد. انسان‌ها با اختيار خود، مي‌توانند افعال و اعمالي انجام دهند كه شر در آنها اكثري و خير اقلي باشد.