تحليلي انتقادي از نظريه‌هاي تكاملي در خصوص شيوع باورهاي ديني

اين‌كه «چرا باورها و فعاليت‌هاي ديني در فرهنگ‌هاي مختلف بشري و در همۀ زمان‌ها شيوع گسترده‌اي داشته و دارد؟» مسئله‌اي است كه در چند دهۀ اخير مورد توجه بسياري از فلاسفه و دانشمندان مرتبط با حوزۀ دين قرار گرفته است. نظريات تكاملي مي‌كوشند با مطالعۀ دين به عنوان يك پديده طبيعي، به اين پرسش پاسخ دهند. دو دسته نظريۀ تكاملي در خصوص اين مسئله وجود دارد كه عبارت‌اند از نظريۀ محصول فرعي و نظريۀ انتخاب گروهي. ما در اين مقاله ضمن تحليل و بررسي دو نظريۀ فوق، نشان مي‌دهيم كه اين دو نظريه در پاسخ به پرسش فوق چندان موفق نيستند. تحليل ما نشان مي‌دهد كه اين دو نظريه در چهار محور اساسي با چالش مواجه هستند: (1) ابهام در مفهوم «سازگاري تكاملي دين»، (2) تلقي و تعريف محدود و ناقص از دين، (3) محدوديت‌ها و شكاف‌هاي تبييني، و (4) عدم تمايز ميان بنيان‌هاي طبيعي و عقلاني باورهاي ديني.