ارزيابي قرائات سبع نزد ابن مجاهد

پس از نزول قرآن كريم و به ‌رغم اهتمام ويژه عموم مسلمانان و بخصوص دانشمندان، اختلافات مختصري در قرائت كلام الهي پديدار شد. عوامل مختلفي موجب بروز اين اختلافات گرديد و در دوره‌هاي بعد رو به فزوني نهاد تا بدانجا كه برخي از عالمان اين فن در صدد مرزنگاري قرائات معروف و مقبول عامه مسلمانان از ساير قرائات بر آمدند. اين مقاله به اجمال، به موضوع تشخص يافتن قرائات سبع از ميان انواع قرائات موجود در قرن سوم هجري و نحوه اين تعيّن از خلال سخنان مبدع اين كار مي‌پردازد و نشان مي‌دهد با وجود اينكه گروه زيادي از دانشمندان اهل سنت، اين قرائات هفت‌گانه ـ و حتي گاهي فراتر از آن، قرائات ده‌گانه ـ را نازل شده از سوي خداي متعال و متواتر مي¬دانند، ابن‌مجاهد به عنوان كسي كه نخستين بار هفت قرائت را تحديد كرده است، نگاهي متعصبانه به اين قرائات ندارد و گاه برخي از آنها را اشكال‌دار مي¬داند. اين بررسي نشان مي‌دهد كه ابن‌مجاهد در 56 مورد از تعابيري نظير وهم، خطا يا غلط در توضيح قرائت استفاده مي‌كند كه 27 مورد اشتباه در نقل و 28 مورد اشتباه قاري در قرائت را مورد اشاره قرار مي‌دهد. تنها 1 مورد اشتباه در احتجاج قاري بر قرائت خويش را در بر دارد.