كاربرد نظريۀ انگيزش حمايتي جاذبۀ ترس براي ارتقاي فرهنگ ايمني در برابر زلزله (مطالعۀ موردي تأثير زلزلۀ اهر ورزقان در اصلاح نگرش و رفتار مردم در برابر زلزله)

عدم آگاهي لازم در مورد زلزله، شيوه‌هاي صحيح پناهگيري، شيوه‌هاي صحيح ساخت‌و‌ساز و مقاومت ساختمان‌ها، مقاوم‌سازي سازه‌اي و غيرسازه‌اي، اطلاعات ناكافي در مورد گسل‌هاي فعال و دانش زمين‌لرزه و نيز عدم باور عمومي به اينكه مي‌توان با آگاهي و به‌كار بستن اصول ايمني، خسارات و آثار سوء زلزله را به حداقل رساند، در پي وقوع هر زلزله، همواره هزينه‌هاي مادي و معنوي بيشماري را بر كشور تحميل مي‌كند. اصلاح اين نگرش و ايجاد باورها و رفتارهاي جديد در اذهان عمومي، مي‌تواند تا حد زيادي اين خسارات را كاهش دهد و سبب افزايش ايمني كشور در برابر زلزله شود. استفاده از روش‌ها و پيام‌هاي ارتباطي با اتكا به شيوه‌هاي اقناعي، مي‌تواند باورهاي جديدي در افراد ايجاد كند و رفتار آنها را مطابق باورهاي جديد تغيير دهد [1]. يكي از روش‌هاي معمول براي اقناع و تغيير نگرش در افراد، ايجاد ترس در آنهاست؛ به‌گونه‌اي كه ترس ايجادشده، افراد را از موضعي انفعالي به‌سمت اقدام و بروز رفتارهاي جديد سوق مي‌دهد. در اين مقاله وقوع زلزلۀ اهر ورزقان به‌عنوان پيام ترس‌آور براي مردم شهر تبريز، كه در مجاورت كانون زلزله قرار داشتند، در نظر گرفته شده و حد تغيير رفتار و نگرش آنها پس از دريافت اين پيام هشداردهنده سنجيده شده است. همچنين در اين مقاله نتايج اين پژوهش كه به‌صورت ميداني (Survey) و با استفاده از ابزار پرسشنامه بين 385 نفر از شهروندان تبريز به شيوه‌اي تصادفي توزيع شد بررسي مي‌شود.