نوع‌شناسي و طبقه‌بندي‌ اوراق بهادار اسلامي (صكوك) از منظر معيارهاي گوناگون

يكي از نوآوري‌هاي دهه اخير در عرصه بحث‌هاي پولي و مالي اسلامي، انتشار انواع اوراق بهادار اسلامي به نام صكوك است؛ اين اوراق كه به‌طور عمده براي تامين مالي دولت، سازمان‌هاي وابسته به دولت و بنگاه‌هاي اقتصادي منتشر مي‌شوند براساس عقود اسلامي طراحي شده‌اند و جايگزين مناسبي براي اوراق بهادار ربوي به‌ويژه اوراق قرضه شمرده مي‌شوند. انتشار اوراق بهادار (صكوك) براساس احكام مقدس شريعت اسلامي يكي از مهم‌ترين دستاورد‌هاي بانكداري و ماليه اسلامي و از جمله برجسته‌ترين ابزار­هاي توسعه اقتصاد اسلامي است، مشروط بر اين‌كه در سازوكارهاي آن تمام اصول بنيادي كه اقتصاد اسلامي را از ديگر اقتصادها متمايز مي‌سازد، رعايت شود. ظهور و توسعه انواع و طبقات مختلف صكوك بطور عمده ناشي از تقاضاي بازار است. صكوك را مي توان به طرق مختلفي دسته بندي نمود. تقسيم بندي صكوك مي‌تواند بر مبناي قراردادها و عقودي باشد كه اوراق بر مبناي آن منتشر مي‌شود يا بر مبناي ماهيت و نوع دارايي‌هاي موضوع انتشار صكوك و يا ويژگي‌هاي فني و تجاري خود اوراق باشد. در اين مقاله طبقه بندي‌هاي مختلف صكوك بر اساس معيارهاي گوناگون مورد بررسي قرار گرفته و بر اساس اين طبقه‌بندي‌ها و با مقايسه‌ي بين بازار صكوك ايران و جهان، به تجزيه و تحليل وضع موجود پرداخته و توصيه‌هاي سياستي براي توسعه بازار صكوك در ايران ارائه شده است.