الگوي تفاوت جنسي مرگ‏ و مير در ايران طي سال‏هاي 1385ـ1394

چرخه عمر و سبك زندگي متفاوت مرد و زن در جمعيت‏هاي انساني همواره تفاوت‏هاي جنسيتي مهمي را در مرگ دو جنس پديد آورده است. مطالعه حاضر، الگوهاي علت‌ـ سن شكاف جنسي مرگ‏ومير در ايران و روند تحولات آن را در ايران طي يك دهه اخير بررسي مي‏كند. داده‏هاي مطالعه، از سامانه ثبت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي اخذ شده و پس از ارزيابي و تصحيح به روش تعديل‌شده براس‌ـ تراسل و روش بنت‌ـ هوريوشي مورد استفاده قرار گرفته است. يافته‌ها نشان مي‏دهد تفاوت جنسي اميد زندگي در سال 1385 حدود 3.5 سال بوده كه در سال 1390 به 2.9 سال كاهش يافته و سپس با اندكي افزايش در سال 1394 به 3 سال رسيده است. در طول دوره مطالعه‌شده، حدود 80 درصد از تفاوت جنسي مرگ‏ومير مربوط به تفاوت‏هاي مرگ‏ومير مردان و زنان در سنين 20 تا 64 سالگي بوده است. حوادث غيرعمدي در هر سه دوره نقشي مسلط در شكاف جنسي مرگ‏ومير داشتند، اما سهم آن در طول زمان كاهش يافته و از 60 درصد به حدود 42 درصد در فاصلۀ سال‏هاي 1385 تا 1394 رسيده است. درمقابل، در اين دوره، نقش بيماري‏هاي قلبي عروقي در تبيين فزوني اميد زندگي زنان نسبت به مردان، از 9 درصد به 20 درصد و نقش سرطان‏ها از 10 درصد به 15 درصد افزايش يافته است. مطالعه تفاوت جنسي در علل مرگ‏ومير مي‏تواند ضمن نشان‌دادن ظرفيت‏هاي كاهش مرگ‏ومير مردان، به شناسايي نقاط بحراني مرگ‏ومير زنان بر‌حسب علت و سن نيز كمك كند. بر اين مبنا، مي‏توان با تمركز برنامه‏ريزي‏هاي بهداشتي و پيشگيري از بيماري‏ها در جهت مشخص، تفاوت جنسي مرگ‏ومير را كاهش داد و درضمن، اميد زندگي در هر دو جنس را بهبود بخشيد.