آسيب‌پذيري زنان در سوانح طبيعي: يك برساختۀ اجتماعي

مقاله حاضر با تلفيقي از نظريه‏هاي برساخت‏گرايي اجتماعي و فمنيستي به بررسي كمّ‏وكيف آسيب‏پذيري زنان در سوانح طبيعي به منظور مديريت بهينه ريسك سوانح طبيعي با هدف كاهش ميزان آسيب‏پذيري آنان مي‏پردازد. روش‏شناسي تحقيق كمي و روش آن پيمايشي بوده است كه بين 768 نفر از زنان و مردان 15 تا 65 ساله دو شهر گرگان و كرمان براساس شيوه‏هاي نمونه‏گيري خوشه‏اي، طبقه‏بندي متناسب و تصادفي نظام‏مند انجام شده است. نتايج نشان داد كه حوزه‏هاي مهم آسيب‏پذيري زنان در سوانح طبيعي عبارت بودند از: فقدان امنيت، فقدان اشتغال، فقدان يا ضعف آموزش در زمينه سوانح طبيعي و مشكلات فرهنگي يا انگاره‏هاي تفكر سنتي مردان درخصوص زنان و باورنداشتن به مشاركت زنان در سوانح. همچنين، دلايل مهم آسيب‏پذيري زنان در سوانح طبيعي، در مقايسه با مردان، عبارت بودند از: پتانسيل و زمينه آسيب‏پذيري بيشتر روحي و رواني زنان (به دليل عاطفي‏بودن، داشتن ترس و اضطراب و...)، شرايط اجتماعي تعريف‏شده براي زنان در جامعه و رعايت‌نكردن حقوق زنان از طرف جامعه و مسئولان، آسيب‏پذيري جسماني و فيزيكي زنان و حفظ حجاب در زمان وقوع سوانح و... . دلالت يافته‏ها بر آن است كه سوانح طبيعي ذاتاً پديده‏هاي اجتماعي‏اند و در ساختار يا نظام اجتماعي ريشه دارند. از‌اين‌رو، آسيب‏پذيري زنان در سوانح طبيعي را مي‏توان به‌منزله امري برساختي و نتيجه ساختارهاي اجتماعي و نظام‏هاي معنايي آن دانست كه تفكيك نقشي زن و مرد موجب توليد و بازتوليد اين آسيب‏پذيري مي‏شود.