كهن نوشته‌هايي دربارۀ ارتباط سعدي با خضر

Some Old Documents on Sa'di's Relationship with Khidr

دربارۀ شخصيت پيچيده و پرابهام سعدي، برخي باورها و افسانه‌ها شكل گرفته است كه بر اساس مدارك و منابع تاريخي، هستۀ شكل‌گيري برخي از آن‌ها را مي‌توان در لايه‌اي شناخته‌شده و خاص از تاريخ، رديابي و آن را به زماني مشخص محدود كرد. يكي از اين باورها كه دست‌كم از نيمۀ سدۀ هشتم هجري يا اواخر اين قرن رواج داشته، ماجراي ديدار سعدي با خضر است. در اسناد سدۀ نهم، به كسب زلال معنوي از خضر براي سعدي نيز اشاره شده است. در اين نوشتار، دو سند بسيار كهن در اين باره عرضه مي­شود كه نشان مي‌دهد اين باور به زماني كهن‌تر، احتمالاً اواخر عهد حيات سعدي و يا در حالتي بدبينانه، اوايل سدۀ هشتم هجري تعلق دارد. يكي از اين اسناد، شعري از يكي از معاصران همام تبريزي است كه در آن به اينكه سعدي «قطره‌اي از كام خضر» را مزيده، تصريح شده و اين، كهن‌ترين مأخذ براي باور اخير است.

There are certain ideas about the complex personality of Sa'di, most of which could be traced back to a particular historical time and place. One of these beliefs, which was common since the middle or late 8th century (A.H) is the meeting of Sa'di and Khidr. In the 9th century documents, Sa'di is said to receive some spiritual teaching from Khidr. However, there are two older documents suggesting that this belief goes further back to the last years of Sa'di's life or possibly the early 8th century. One of the documents is written by a contemporary writer of Homam-e-Tabrizi indicating that Khidr gave Sa'di the secret of immortality.