مطالعۀ تطبيقي رواياتي از تدفين اقوام سكايي در شاهنامه با آثار تدفيني گورستان خرم‌آباد مشگين‌شهر

Comparative study of narratives regarding Scythians’ interment rite in Shahnameh with actual burial service performed in Iran using funeral remains found in Khoram Abad cemetery in Meshkin shahr

شاهنامۀ فردوسي را مي­توان به عنوان يكي از منابع ارزش­مند در مورد آداب، رسوم و آيين هاي مختلف جوامع كهن ساكن در سرزمين­مان به شمار آورد. يكي از اين آيين­ ها، مراسمي است كه پيرامون مرگ شاهان و پهلوانان بزرگ در مورد آن­ها سخن به ميان آمده است. بر اساس پژوهش ­هاي انجام گرفته، از آن­جايي كه برخي از پهلوانان و شاهاني كه فردوسي در مورد آن­ها سخن به ميان آورده، از تيرۀ اقوام سكايي بودند، بر همين اساس، در اين پژوهش با توجه به اشاراتي كه در مورد مرگ اين پهلوانان و شاهان صورت گرفته، به بررسي تطبيقي چگونگي تدفين اين افراد با نمونه ­اي نادر و نويافته از اين­گونه تدفين­ ها در ايران پرداخته شده است. تدفين­ هاي اقوام سكايي گورستان خرم­آبـاد مشگين­ شهر استان اردبيل كه به تازگي مورد كاوش علمي باستان­ شناسان قرار گرفته­ است، تا حدودي بسيار با سروده­ هاي فردوسي در مورد تدفين پهلوانان سكايي مطابقت دارد. چگونگي برپايي آرام­گاه ­هاي باشكوه پهلوانان سكايي كه فردوسي آن­ها را توصيف نموده است، مي­توان با يـافته­ هاي گورهاي سلطنتي گورستان خرم­ آبـاد مشگين­ شهر متصوّر شد. در هر دو زمينه، در كنار ويژگي آرام­گاه­ ها، به وجود اسب در كنار افراد مدفون اهميتي ويژه­ داده شده است.

Shahnameh Ferdowsi is considered as one of the most invaluable sources regarding the customs, traditions, and rituals of different ancient societies living in our land. One of these rituals one comes across in Shahnameh is a ritual surrounding the death of kings and great heroes, and since some of these figures belonged to Scythian race it is the purpose of this article to compare their manner of burial with the actual interment rite performed in Iran using rare example of burial remains uncovered by archeologists in the recent excavation as evidence. According to the researches done it has been established that the burial ceremony carried out by Scythian people in Khoram Abad cemetery in Meshkin shahr to a large extent corresponds with Ferdowsi’s composition regarding burial rituals conducted for Scythian heroes. Ferdowsi’s description of how glorious tombs were erected for Scythian heroes could well represent what is found in imperial coffins in Khoram Abad cemetery in Ardabil. In both cases the existence of horse near the corpses were greatly emphasized.