ديدگاه و واكنش كليني در خصوص رخداد غيبت با توجه به فضاي گفتماني عصر وي

شيخ‌ كليني كه در دوران غيبت صغرا مي‌زيسته است، به‌سبب نوع نگاهش به امامت و در مواجهه با رخداد غيبت، برخوردي عادي و همراه با آرامش از خود بروز مي‌دهد كه آن، هم در تأليف كتاب كافي بازتاب يافته است و هم در عدم مراجعۀ كليني به نواب امام ‌زمان(ع). كليني كه در عقل‌گرايي و اعتقاد به همراهي امام با كتاب و سنت و عدم تجاوز امام از آن دو، با جريان هشام ‌بن ‌حكم قرابت دارد، عدم دسترسي تعليمي به امام، براي او ايجاد بحران و اضطراب نمي‌كرده است. وي با تبيين مفهومي عام با نام حجت كه جامع مفهوم پيامبر(ص) و امام(ع) بوده و همچنين با بيان جايگاه تكويني حجت، اين اعتقاد را بيان مي‌كند كه وجود امام(حجت) تكويناً ضرورت دارد و نه لزوماً تعليماً و لازمۀ اين ضرورت، دسترسي مستقيم به امام نيست كه بدين وسيله، بحران عدم دسترسي به امام را كه براي بسياري از شيعيان آن دوران مطرح بوده، مديريت كرده و پاسخ مي‌دهد.