كاوشي نو در متصديان شناخت موضوعات احكام فقهي

يكي از اركان شناخت موضوعات احكام فقهي‌‌، متصدي تشخيص آنهاست. معروف است كه تشخيص موضوع، كار فقيه نيست. اين مقاله ضمن ردّ اين ادعاي كلي و اجمالي‌‌، در زمينۀ شناخت موضوعات احكام فقهي به بررسي و كشف جايگاه و مسئوليت‌هاي «فقيه»‌‌، «مكلّف» و «كارشناس» و تقسيم كار آنها پرداخته و مسئوليت هركدام از آنان را تعيين كرده است. با بررسي اين سه جايگاه تشخيص موضوعات احكام فقهي‌‌، روشن شد كه قلمرو مسئوليت فقيه در شناخت موضوعات شرعي عبارت است از: تعريف موضوعات شرعي؛ تشخيص الفاظ موضوعات شرعي؛ تشخيص موقعيت فقهي موضوعات شرعي؛ شناخت مفهوم مخترعات شرعي؛ شناخت مقوّمات مخترعات شرعي. همچنين‌‌، مسئوليت فقيه در موضوعات عرفي عبارت است از: تشخيص نوع موضوعات؛ تشخيص موقعيت فقهي موضوعات؛ تشخيص عنوانيت موضوعات. قلمرو مسئوليت مكلّف در شناخت موضوعات عبارت است از: تشخيص مصاديق مخترعات شرعي؛ تشخيص موضوعات عرفي در مراحل مفهوم‌شناسي؛ تشخيص ملاكات مفهومي و مصداق‌يابي آنها در صورت توانايي. در نهايت‌‌، قلمرو مسئوليت كارشناس در شناخت موضوعات عبارت است از: شناخت مفاهيم و مصاديق موضوعات عرفيِ منصوص دشوار؛ شناخت مفاهيم و مصاديق موضوعات تخصصي و مستحدثه.