پيكرگرداني و گشت اسطوره‌اي در رمان چاه‌ بابل اثر رضا قاسمي

رمان چاه بابل اثر رضا قاسمي بن‌مايه‌اي اساطيري دارد؛ داستان بر پايۀ روايت سامي ماجراي هبوط دو فرشتۀ مذكر به نام هاروت و ماروت و دلباختگي‌شان به زني به نام زهره (ناهيد) نوشته شده ‌است، نمايش پيكرگرداني اين سه، و چگونگي انتقال خويشكاري هر كدام در رمان، هدف اين جستار است، كه با روش توصيفي ـ تحليلي، پيشينۀ هبوط فرشتگان و ارتباط آن‌ها را با الهه‌هاي هندي و ايراني باستان نشان مي‌دهد. در اين راستا بررسي پيكرگرداني آناهيتا، هئورتات و امرتات و ارتباط هر يك با الهۀ هندي سرسوتي، و دوقلوهاي اشوين حائز اهميت است. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه زمان، مكان و شخصيت در رمان، تثليثي و سه‌گانه است. در تثليث شخصيت، گشت اسطوره‌اي هاروت و ماروت در پيكر دو مرد و شمايل زهره در پيكر يك زن رخ مي‌نمايد؛ «مندو»، «كمال» و «فيليسا» نقش محوري اين تبديل را بر عهده دارند. تكرار، تناسخ و دگرديسي در سه زمان مختلف (عصرقاجار، زمان انقلاب و دوران معاصر)، در توازي روايات سه‌گانۀ رمان در سه مكان (روسيه، ايران، فرانسه) بازنمايندۀ مسألۀ پيكرگرداني و گشت اساطيري و مؤيد تكرار الگوهاي رفتاري ازلي ـ ابدي در ميان انسان‌هاست.