پهنه‌بندي خطر وقوع زمين‌لغزش در منطقه اسپيران استان آذربايجان‌شرقي با استفاده از مدل رگرسيون لجستيك و GIS

وقوع زمين‌لغزش از جمله مخاطراتي است كه خسارات جاني و مالي فراوان به‌دنبال دارد. يكي از اقدامات اوليه جهت ‌‌پيش‌گيري يا كاهش خسارات ناشي از اين پديده، تهيه نقشه پهنه‌بندي خطر و شناسايي نواحي مستعد براي وقوع آن است. در اين مقاله، نقشه حساسيت به رخداد ‌زمين‌لغزش‌ در بخش ‌اسپيران واقع در شهرستان تبريز، استان آذربايجان‌شرقي، ‌‌به‌دست آمده است. براي اين منظور ابتدا عوامل مؤثر در وقوع پديده مذكور شناسايي و سپس لايه‌هاي اطلاعاتي مورد نياز شامل نقشه هاي زمين شناسي، طبقات ارتفاعي، شيب، جهت شيب، بارش، گسل، كاربري اراضي، فاصله از آبراهه ها، فاصله از جاده و فاصله از مناطق مسكوني با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي تهيه شدند. اين لايه‌ها به‌عنوان متغير مستقل وارد مدل رگرسيون لجستيك گرديدند تا وزن و نقش هريك از آنها در وقوع ‌زمين‌لغزش‌ در منطقه مطالعاتي مشخص شود. علاوه بر آنها نقشه پراكنش ‌زمين‌لغزش‌‌‌هاي قبلي منطقه نيز آماده‌سازي و به‌عنوان متغير وابسته مدل رگرسيون لجستيك در نظر گرفته شد. به اين ترتيب ضرايب مدل تعيين شدند و با شاخص‌‌هايPseudo R Square، راك (ROC) و كاي اسكور ارزيابي گرديدند و مورد تأييد قرار گرفتند. به‌عنوان نمونه، مقدار شاخص راك برابر 0.957 به‌دست آمده كه مقدار بالايي است و نشان ‌مي‌دهد كه ‌زمين‌لغزش‌‌‌هاي مشاهده شده، رابطه قوي با مقادير احتمال حاصل از مدل رگرسيون لجستيك دارند. در ادامه با استفاده از اين ضرايب، معادله اي تشكيل شد تا احتمال وقوع در قسمت‌‌هاي مختلف منطقه مطالعاتي مشخص شود. با توجه به مقدار ضرايب به‌دست آمده مي‌توان گفت كه ‌‌زمين‌شناسي و كاربري اراضي مهم‌ترين عوامل در وقوع زمين‌لغزش در منطقه مورد مطالعه مي باشند. در نهايت نقشه پهنه بندي خطر ايجاد گرديد. نتايج پژوهش نشان ‌مي‌دهد كه حدود 10 درصد از سطح منطقه در كلاس هاي خطر زياد و بسيار زياد قرار گرفته‌اند كه اغلب داراي پوشش مرتع مي‌باشند.