وجود و ماهيت از منظر شهيد مطهري

بر اساس اصالت وجود و اعتباري بودن ماهيت، واقعيت و هويّات خارجي از سنخ وجود هستند، نه از سنخ ماهيت. از نگاه حكماي قبل از صدرالمتألهين، ماهيت كه داراي خارجيت است جاي خود را به وجود و هستي مي‌دهد و خود به اعتباريت تنزل مي‌يابد. اما در اين مساله، تفاسير مختلفي از مفهوم «اصالت» و مفهوم «اعتباريت» وجود دارد كه خود تأثير خاصي در نوع نگاه به حقايق خارجي مي‌گذارد. از جمله كساني كه ديدگاهش مي‌تواند جايگاه خاصي داشته و حائز اهميت باشد، ديدگاه شهيد مطهري (رضوان الله عليه) است. ايشان در اين باره معتقد است كه آنچه هويات خارجي را تشكيل مي‌دهد و خارج‌ساز است «وجود» مي‌باشد. در مقابل، ماهيت امري ذهني است كه در جواب سؤال از حقيقت هويت خارجي واقع شده و بر آن صدق حقيقي دارد، اما خود تحققي در خارج ندارد و موطن آن تنها در ذهن است؛ يعني، وجود خارج‌ساز است و ماهيت ذهن‌ساز. به نظر مي‌رسد از بين تفاسير مختلف، همين نظر درست است كه با روش تبيين و تحليل و توصيف در مقام بررسي آن هستيم.