موانع و چالش‌هاي اشتراك‌گذاري داده‌هاي پژوهشي

مقدمه: عليرغم مزاياي متعدد اشتراك‌گذاري داده‌ها براي پژوهشگران، بسياري از آنها از اشتراك‌گذاري داده‌ها خودداري مي‌كنند. مقاله حاضر به بررسي موانع و چالش‌هاي اشتراك‌گذاري داده‌ها پرداخته است. روش‌شناسي: مطالعه حاضر به روش مروري، ادبيات حوزه اشتراك‌گذاري داده‌هاي پژوهشي را در پايگاه‌هاي معتبر علمي شامل وب‌آو ساينس، اسكوپوس، پابمد و همچنين پايگاه‌هاي جي استور، پراكوئست و ابسكو و همچنين گوگل اسكالر بدون محدوديت زماني تا اول جولاي 2016 را بررسي كرده است. يافته‌ها: مهم‌ترين موانع و چالش‌هاي پيش روي اشتراك‌گذاري داده‌هاي پژوهشي به پنج دسته كلي موانع فردي شامل تلاش، زمان و هزينه صرف شده، از دست رفتن فرصت‌هاي نشر، سوء تفسير يا سوء استفاده از داده‌ها، موانع فرهنگي، رفتاري و انگيزشي شامل كمبود پاداش‌ها و مشوق‌هاي لازم جهت اشتراك‌گذاري، عدم تقدير و تشكر مناسب توسط استفاده‌كنندگان مجدد از داده‌ها، عدم جبران متقابل از سوي پژوهشگران ثانويه و عدم اعتماد بين پژوهشگران در اشتراك‌گذاري داده‌ها، موانع سازماني شامل عدم‌حمايت مناسب سازماني، كمبود منابع مالي و انساني مناسب، عدم وجود سياست اشتراك‌گذاري داده‌ها توسط سازمان‌ها يا وجود خط‌مشي‌ها و سياست‌هاي سخت گيرانه و موانع مالي و اقتصادي، موانع فني شامل عدم وجود واسپارگاه‌هاي مناسب، عدم استفاده از استانداردهاي داده‌اي و ابرداده‌اي مناسب و موانع زباني و كيفيت داده‌ها و موانع حقوقي و قانوني شامل مالكيت داده‌ها و حق مؤلف، حساسيت داده‌اي، دسترسي و حق استفاده از داده‌ها و همچنين عدم آگاهي از مسائل حقوقي و قانوني مربوطه دسته‌بندي مي‌شوند. نتيجه‌گيري: شناسايي موانع و محدوديت‌هاي پيش‌روي اشتراك‌گذاري داده‌‌هاي پژوهشي مي‌تواند به عنوان چارچوبي جهت ترويج و افزايش اشتراك‌گذاري داده‌ها مورد استفاده قرار بگيرد.