مقايسه پيامدهاي سياسي انقلاب فرانسه و انقلاب اسلامي ايران با تاكيد بر دگرگوني ساختار سياسي

هدف مقاله حاضر پاسخ به اين سؤال است كه انقلاب فرانسه (1789) و انقلاب اسلامي ايران (1979)، از لحاظ پيامدهاي سياسي، به‌ويژه از حيث دگرگوني ساختار سياسي، چه تفاوت‌ها و شباهت‌هايي دارند؟ در پاسخ به اين سؤال، مباحث نظري پژوهش، با تلفيق نظريه‌هاي مرتبط با پيامدهاي انقلاب، مانند نظريه هانتينگتون، تيلي، زيمرمن، اسكاچپول و... و استخراج شاخص‌هاي پيامدهاي سياسي انقلاب، مانند دگرگوني ساختار سياسي و ثبات سياسي، تنظيم شده و اين فرضيه مطرح گرديد كه پيامدهاي سياسي انقلاب فرانسه و انقلاب اسلامي ايران، از لحاظ دگرگوني ساختار سياسي، نظير الغاء نظام سلطنتي و تشكيل جمهوري، تصويب قانون اساسي و دگرگوني قواي سه‌گانه شباهت دارند، ولي از لحاظ ماهيت، مباني، زمان، نوع و چگونگي دگرگوني ساختار سياسي و ثبات سياسي، با يكديگر تفاوت دارند. براي بررسي و آزمون فرضيه فوق، تحولات سياسي پس از انقلاب فرانسه و انقلاب اسلامي ايران پس از چهل سال از وقوع آن دو، با روش توصيفي تحليلي و تطبيقي واكاوي شده و مقاله به اين نتيجه ختم شده است كه اولاً، هر دو انقلاب داراي پيامدهاي سياسي گسترده‌اي بوده‌اند، ثانياً، تفاوت‌هاي انقلاب فرانسه و انقلاب اسلامي از حيث پيامدهاي سياسي، به‌ويژه دگرگوني ساختار سياسي و ثبات سياسي، از شباهت‌هاي آنها اساسي‌تر است و ثالثاً، ريشه اين تفاوت‌ها را بايد در عوامل اصلي وقوع انقلاب‌ها، يعني رهبري، ايدئولوژي و بسيج مردم جست كه دو انقلاب از اين حيث، تفاوت‌هاي ماهوي دارند.